Wählen Sie Ihre Nachrichten​

Esou schwätzt Lëtzebuerg
Panorama 5 Min. 24.06.2021
Campagne fir d'Sprooch

Esou schwätzt Lëtzebuerg

Eng nei Campagne soll d’Leit drop opmierksam machen, wat fir Riedensaarten a Spréch et am Lëtzebuergesche ginn.
Campagne fir d'Sprooch

Esou schwätzt Lëtzebuerg

Eng nei Campagne soll d’Leit drop opmierksam machen, wat fir Riedensaarten a Spréch et am Lëtzebuergesche ginn.
Foto: Frank Weyrich
Panorama 5 Min. 24.06.2021
Campagne fir d'Sprooch

Esou schwätzt Lëtzebuerg

Eng Campagne mat Riedensaarten a flotte Spréch ass e weidere Steen am Mosaik fir d'lëtzebuergesch Sprooch ze fërderen.

Vum Frank Weyrich

De Claude Meisch, Minister fir Educatioun, Kanner a Jugend huet sech gefreet, datt den Interessi un der Lëtzebuerger Sprooch säit en etlech Joer konstant am Klammen ass. E groussen Deel vun deem Succès geet op d’Aktivitéite vum Zenter fir d’Lëtzebuerger Sprooch (ZLS) zréck. 

Matmaache fir jiddereen 

Wéi de Claude Meisch betount huet, ginn et dräi Schwéierpunkten, op deenen den ZLS prioritär schafft. Als alleréischt kënnt natierlech d’Léiere vun der Sprooch. Viru siwe Joer ware ronn 3.000 Leit an de Sproochecoursen ageschriwwen an dëst Joer sinn et der ewell duebel esou vill. Och an den Owescoursen ass an där Zäit den Zoulaf em en Drëttel an d’Luucht gaangen. Ganz houfreg maachen d’Zuelen vum LOD, dem Lëtzebuerger Online Dictionnaire. Eng Millioun Ufroe ginn et hei all Mount.

Dem ZLS seng zweet Aufgab besteet am norméiere vun der Sprooch. Dat ass besonnesch wichteg, well bis elo hate vill Leit Tendenz esou ze schreiwe wéi se gemengt hunn. Erstaunlech ass dofir den Uklang, deen di Broschür vum ZLS fonnt huet, wou et em d’Orthografie vun dem Lëtzebuergesche geet. Obschonns dat eng zimmlech dréche Matière ass, huet sech dat Bichelche méi wéi 15.000 Mol verkaf. 

Den absolutten Hit awer ass d’Landkaart mat de Lëtzebuerger Uertschaftsnimm. Hir Oplo vu 50.000 ass esou séier verkaf gi, wéi ee kucke konnt. En drëtten Deel vum ZLS senger Aktivitéit besteet doran, d’Lëtzebuerger Sprooch ze promouvéieren. Do derzou gehéiert dann och fir de Wuertschatz ënnert d’Leit ze bréngen.  An deem Sënn huet de Luc Marteling, Direkter vum ZLS, eng nei Campagne presentéiert, déi an den nächste Wochen d’Leit drop opmierksam mécht, wat fir Riedensaarten a Spréch et am Lëtzebuergesche ginn.

De Moment fir des Aktioun konnt bal net besser falen wéi just elo ronderëm Groussherzogsgebuertsdag. Mat Affichen am ëffentleche Raum an op Linnebusser, Clippen um Radio oder Webbanner op de soziale Medien ginn en etlech ausgewielte Spréch de Leit méi no bruecht. Dat Flottst un där Campagne ass awer, datt jiddereen och säi Pefferkäerche kann derzou bäidroen.  

Fir déi verschidde Riedensaarten a Spréch queesch duerch d’Land ze sammelen an erëm opliewen ze loossen, gouf extra en Internetsite ageriicht. Op www.wuertschatz.lu ka jiddereen déi Spréch eraginn, déi him bekannt sinn. Dobäi ass et och méiglech a gewënscht fir eventuell d’Bedeitung vun deem engen oder anere Sproch ze erklären. 

Du gëss der Welt Stéiss! 

Fir d’Bedeitung vun esou Riedensaarten an eiser Sprooch ze ënnersträichen, kann den ZLS mat interessanten Zuelen opwaarden. Eleng an dem Online-Dictionnaire LOD hu vun de ronn 50.000 Beispillsätz der bal zéng Prozent en iwwerdroene Sënn. A wien dat net gleeft brauch vläicht nëmmen e puer Beispiller. Wann der nämlech e Verhalt hutt ewéi eng Seibecken, da wäerten iech sécher och e puer Meter vum Film feelen. Dofir ass et ganz normal, datt iech elo d‘Aen opginn ewéi Gënzescheeken.   


De Jo Nousse setzt sech säit Joerzéngten fir d?Lëtzebuerger Sprooch an. / Foto: Frank WEYRICH
Déi wëll Schlapp aus dem Grenzgebitt
De Joseph Nousse setzt sech fir d’Lëtzebuerger Sprooch am Dräilännereck an.

Wann der vill gaange sidd, dann hutt der sécher d’Schong voller Féiss a wann et guer net méi geet, da verléiert der och nach d’Schlappen. A wann der dann är Wichs hutt, da braucht der eppes fir hannert d’Knäpp. Et heescht, et soll een d’Rechnung net ouni de Wiert maachen, mee opgepasst well an der Wiertschaft gëtt mat der Forschett opgeschriwwen. Wann een duerno kee Rouden a kee Wäisse méi huet, da sinn d’Suen duerch d’Päif. Och den Här Meisch wousst aus senger Jugend ze verzielen, datt seng Mamm méi wéi ee Mol zu him gesot huet: „Du gëss der Welt awer Stéiss!“ 

Parallel zu der Campagne huet den ZLS och dat zweet Bichelchen erausginn an enger Serie vun zwielef iwwert de Lëtzebuerger Wuertschatz. Si gouf 2020 gestart a soll de Räichtum vun der Lëtzebuerger Sprooch dokumentéieren. Den éischte Band ass am November zejoert eraus komm. An deem Bichelche sinn 123 Adjektiven, Adverben, Interjektiounen, Substantiven a Verben zesumme gestallt gi mat den Erklärungen derzou. Op der éischter Säit sti souzesoen als Titel di dräi Wierder: „Aläert, jauwen, Zockerboun“.   

Dat zweet Buch ass do 

Nodeems am éischte Band Wierder virgestallt goufen, ginn elo am zweete Band Riedensaarten a Spréch presentéiert. Am Ganzen ass et eng Auswiel vun 99 verschiddene Riedensaarten. Op dem Buchdeckel stinn déi zwou Riedensaarte „d’Pan klaken + d’Schong voller Féiss“. Deen drëtte Band ass och schonn an der Maach an dréit ëm Uebst a Geméis. Och Kraider a Gewierzer ginn do op de Leescht geholl. Déi Bichelcher kann ee fir zéng Euro an alle gutt Librairie kafen.

Well och eis auslännesch Matbierger sollen ugesprach ginn, sinn all Erklärungen op véier Sproochen iwwersat. Vun dësem Hierscht u gëtt eng weider Schëpp opgeluecht. An eise Lycéeë gëtt ganz nei op de Quatrièmen eng Stonn Lëtzebuergesch ugebueden, wou di Publikatiounen zu de Riedensarten sech sécher als gudde Fong eegenen. Do kann een dann net nëmmen d’Spréch u sech léieren, mee dacks och déi Wierder, déi do dra gebraucht ginn. Och dat ass e weidere Steen am Mosaik fir eis Sprooch ze fërderen.

Folgen Sie uns auf Facebook, Twitter und Instagram und abonnieren Sie unseren Newsletter.


Lesen Sie mehr zu diesem Thema